IPMS Gent modelbouwclub

Handley-Page 0/400

BouwdoosHandley-Page 0/400
MerkAirfix
Schaal1/72
TypeInjection moulded
VerfHumbrol
AccessoiresAirwaves, Reheat Models, scratch
Documentatie



Scale Models International Mei 1984.
Airfix Magazine October 1984.
Scale Aviation Modeller International (SAMI) Mei 2005.
Airplane Vol 12 nr 134.

Geschiedenis

Van zodra de 1ste Wereldoorlog veranderde in een loopgravenoorlog werd het duidelijk dat er nood ging zijn aan een lange afstandsvliegtuig in staat om een zware lading bommen te transporteren over een grote afstand.
Raar genoeg was het de Navy die als eerste vragende partij was voor zo een toestel. De groeiende U-boot dreiging en het feit dat hun hangars zich op Duits grondgebied bevonden zullen daar zeker niet vreemd aan geweest zijn.
Handley-Page ontwikkelde de 0/100 en hieruit volgde de 0/400, een tweemotorig toestel in staat om een grote lading bommen in de romp te vervoeren of één grote bom hangend aan de onderkant.
Tegen het einde van de oorlog plaatste de Amerikaanse luchtmacht een grote bestelling van 600 toestellen doch deze werd grotendeels geannuleerd na de wapenstilstand. Enkele overblijvers werden omgebouwd tot lijnvliegtuigen.
Jammer genoeg zijn er, bij mijn weten, geen van deze toestellen bewaard gebleven.

De kit

Handley-Page 0/400 Ik meen dat deze kit voor het eerst rond 1968 in de Airfix cataloog voor kwam. De kit die ik kocht en nu gemaakt hebt betreft een heruitgave rond de jaren ’80 met een nieuwe box-art doch er werd niets aan de inhoud veranderd, ook niet aan de decals.
Alle onderdelen zijn in donkergroene plastiek, gemakkelijk te bewerken en soms heel fijn.
Het plan geeft een bedradingschema weer voor de vleugels, niet voor de staart. De vleugels in de kit bestaan telkens uit een boven en onderhelft voorzien van gaatjes waardoor de bedrading kan gestoken worden.
Het grootste nadeel aan de kit zijn echter de grote hoeveelheid uitwerppunten (ejector marks) welke overal terug te vinden zijn; in het bijzonder aan de binnenzijde van de rompdelen.
Ik heb mij ook steeds afgevraagd hoe het kwam dat ik zo weinig van deze modellen tegengekomen ben op beurzen, als ik er bij nadenk heb ik er ooit maar één gezien. De kit gaf hiervoor het antwoord zelf tijdens de constructie.

Stage 1: Constructie van de vleugels.

Elke vleugel komt in twee delen, een boven en onderzijde. Na het lezen van de artikels over het bouwen van dit model in de hierboven aangehaalde magazines blijkt dat het grotendeels afschuren van de vleugels een must is. Airfix heeft getracht de plaatsen van de vleugelribben weer te geven doch wie ooit een met stof overtrokken vleugel heeft gezien weet dat die stof zo opgespannen is dat zij hard en vlak is.
En hier ligt de eerste reden waarom je zo weinig van dit model ziet: het schuurwerk. Je zou bijna de hele bovenkant van de vleugels volledig vlak moeten schuren.
Ik heb dit grotendeels gedaan doch liet nog een klein beetje van de structuur over zodanig dat het nog een beetje zichtbaar was: het oog wil ook wat.

Ik had gelezen dat de grote vleugels naar achteren konden opgevouwen worden ten einde plaats te besparen in de hangars wanneer het toestel beschut werd of in herstelling was. Ik wou dit nabootsen doch dit betekende dat uit elk vleugeldeel, boven en onder, ter hoogte van de vleugel las, een hoek diende uitgezaagd te worden. De uitgezaagde delen zouden dan in een latere stage vervangen worden door iets dat meer op canvas leek. Zorg er voor dat alle uitgezaagde stukken op elke vleugel dezelfde hoek hebben.

De vleugelstijlen moeten ook nagekeken worden want zij vertonen sporen van de uitwerpers.
Eens genoeg geschuurd en de stijlen opgekuist, kan men overgaan tot het verlijmen van de bovenzijde van de onderste vleugel, de stijlen en de onderzijde van de bovenste vleugel. Eens droog kan overgegaan worden tot het boren van nieuwe gaatjes tussen de achter elkaar staande stijlen.
Dit deel van de vleugel zal nadien de bekabeling ontvangen.

Bekabeling.

Het plan is heel simpel in uitleg en zeer gemakkelijk uitvoerbaar. Ik gebruikte hiervoor nylon visdraad welke zeer gemakkelijk kan opgespannen worden en een grote veerkracht heeft. Telkens een stuk draad een vleugeloppervlak tussen twee gaten oversteekt wordt dit vastgelegd door middel van een stuk Tamiya tape en superlijm. Wanneer het plan gevolgd is, wordt hetzelfde gedaan met de X-en tussen de achter elkaar staande stijlen.

Stage 2: Vloerplaat en ramen.

Handley-Page 0/400Op papier stelt deze stage niet veel voor maar de werkelijkheid is anders. Aan de binnenzijde van de beide romphelften zijn enorm veel uitwerppunten aan te treffen en deze moeten bijna allemaal weggesneden of weggeschuurd worden; opnieuw een tijdrovende bezigheid. In deze stage verfde ik het interieur in Clear Doped Linnen wat de vlakken betreft en een donkere houtkleur voor de stijlen. Aan de binnenzijde wordt ook een deel van de interne bekabeling tussen de stijlen weergegeven en dit verfde ik gun metal.
De houten vloerplaat welke de bodem zal vormen voor de cockpit en het neusgedeelte moet wat aangepast worden. De bommenrichter krijgt een afzonderlijk luik en er moeten vlakke stukken aangebracht worden op de bodem. Ik deed dit door middel van Tamiya tape welke daarna ook in houtkleur geschilderd werd.
De ramen zijn zeer dik en werden weggelaten om later vervangen te worden door klare plastiek.

Stage 3: Cockpit.

De cockpit kan een beetje extra detail gebruiken. Wat het meeste opvalt is echter het ontbreken van een tweede stoel, deze van de bommenrichter. Deze nam plaats naast de piloot tijdens het opstijgen en landen, verrichtte tijdens de vlucht zijn werk doch trad ook op als neusschutter indien nodig.
De stoel van de piloot wordt smaller gemaakt zodanig dat er een tweede stoel naast kan. Aan de rechterzijde van de piloot plaatste ik enkele kabels en een hendel afkomstig uit een Airwaves WO1 set. Het instrumentenbord werd voorzien van instrumenten decals van Reheat Models.
Een deurtje komt tussen cockpit en mitrailleurpost.

Stage 4: Benzinetanks en bommenruim.

De beide benzinetanks zullen, na montage, niet meer zichtbaar zijn doch zij zijn van groot belang wat betreft de stevigheid van het toestel. De romp bestaat immers uit vier vlakke platen en niet uit twee romphelften zoals meestal bij vliegtuigmodellen. Zij geven niet alleen de juiste breedte van de romp weer, zij vormen er ook de sterkte van.
Onder deze tanks komt het bommenrek waaraan acht bommen komen, ten minste als je voor deze versie kiest. Je kan ook opteren voor de spectaculair lijkende grote bom die onder aan het toestel moet opgehangen worden doch de bom is niet juist wat de staart betreft en ook de ophangpunten zijn niet correct. Het bommenrek wordt in donkere houtkleur geschilderd, de bommen in gun metal.

Stage 5: Schutterspost.

Ook het houtwerk van de schutterspost komt in donker hout.

Stage 6: Assemblage van de romp

Ik liet de bemanning achterwege in de hoop deze later te gebruiken.
Het plan stelt voor om de bodemplaten tegen de rechter zijde te lijmen alvorens de andere stukken samen te brengen. Ik heb dit geprobeerd doch was niet tevreden. Ik verlijmde dan maar de linker romphelft tegen de rechter waarbij de benzinetanks de juiste breedte weerhouden om daarna de beide bodemplaten aan te brengen. De neus vraagt wat aanpassingswerk.
Ik liet dit geheel overnachten alvorens de bovenplaat aan te brengen. Hierna is de romp gemakkelijk na te zien en aan te passen waar nodig.

Stage 7: Onderste staartvlak.

De bovenbedekking van het achterste deel van de romp (stuk 69) wordt verlijmd met de rest van de romp. Het is raadzaam om ook dit deel te laten overnachten tot het volledig droog is. Hierna kan het onderste staartvlak (71) geplaatst worden, er zorg voor dragend dat dit mooi horizontaal is.
De kit voorziet een klaar stuk in dit staartvlak. Dit betreft de positielichten, zeg maar achterlichten, van het vliegtuig. Ik liet dit stuk achterwege ten einde een mooi aansluitend staarteinde te bekomen. Later zullen twee gaten uitgeboord worden in dit deel en zullen de lichten aangebracht worden.

Stage 8: Staartgedeelte.

Handley-Page 0/400Opnieuw veel opkuiswerk van de stijlen en de tijd nemen om de geplaatste onderdelen te laten drogen. Er wordt gestart met stuk 72 welke centraal op de staart komt te staan. Links en rechts hiervan komen de stijlen 73 tot 76, mooi verticaal rechtopstaand. Op beide einden van het staartvlak komen de stijlen 77 en 78 en de buitenste roeren 79 en 80. Ik liet al deze delen overnachten alvorens het bovenste staartvlak aan te brengen.
Het plan maakt geen melding van enige bekabeling aan het staartgedeelte doch er moet wel degelijk bekabeling komen. De eerste zijn twee X-en tussen de kleine stijlen 73 – 74 en 75 – 76 in lengterichting van het vliegtuig. Vervolgens moeten er opnieuw X-en komen vertrekkende van boven en onderzijde van de buitenste stijlen 77 en 78 naar enerzijds de top van 73 en 75 maar anderzijds niet hun basis doch wel het onderste staartvlak tegen de vliegtuigromp.
Een zelfde procedure dient daarna toegepast vertrekkende van de roeren 79 en 80 naar de stijlen 74 en 76. Op de hoogteroeren van het bovenste staartvlak komen in het midden nog enkele bevestigingen voor kabels vertrekkende uit het staartvlak naar de hoogteroeren en vervolgens één enkele kabel tussen de hoogteroeren van bovenste en onderste staartvlak. Klinkt ingewikkeld, is niet simpel en tijdrovend doch logisch bij tweedekkers.

Stage 9: Centrale vleugeldelen.

Deze stage begint normaal gezien met de plaatsing van de bescherming rond de cockpit, de beide windgeneratoren, handgrepen en luik aan de onderzijde. Al deze zaken liet ik opzettelijk achterwege tot na de plaatsing van de centrale vleugeldelen.
Het onderste van deze delen betreft één vlak inhoudende de opening van de bomruimte en de vleugelonderzijde. Het is zeer belangrijk dit deel eerst in de goede positie te brengen inclusief de goede positionering van de bommen hangende in het bomruim. Een kleine aanpassing was nodig op mijn model.

Eens het onderste vlak op zijn plaats kan overgegaan worden tot de plaatsing van de bovenste vleugeldelen. Eerst en vooral worden deze ook voorzien van nylon visdraad vermits ook hier zal moeten gezorgd worden voor bedrading; het plan is voorzien in de kit. Eens deze delen op hun plaats kan worden overgegaan tot hun aanpassing tot zij een mooi geheel vormen met de romp. Pas hierna ging ik over tot het aanbrengen van de handrails en de windgeneratoren aan beide flanken. De cockpitbescherming liet ik achterwege tot het einde.

Stage 10: Motoren.

Handley-Page 0/400Ook hier twee regels: opkuisen en de tijd laten om te drogen. Elke motor wordt gevormd door twee helften en twee achterstukken waarvan één voorzien van openingen waarschijnlijk om deze te koelen. De radiator moet degelijk opgekuist en aangepast worden. Ik opteerde er voor om de schroeven achterwege te laten tot het einde en liet derhalve de stukken 99 en 100 achterwege. Beide motoren krijgen verder nog uitlaten aan beide zijden. Deze uitlaten werden uitgeboord en werden roestkleur geverfd in tegenstelling tot de rest van het ensemble.

De motoren “zweven” als het ware tussen de vleugels, zij zijn niet ingewerkt. Elke motor ontvangt vijf steunen welke deze verbindt met de ondervleugel (2), romp (2) en bovenvleugel. De verbinding met de bovenvleugel krijgt tevens een soort horizontale ladder welke boven de motor hangt. Dit betrof een soort werkplatform voor de mecaniekers en zal later afzonderlijke bedrading krijgen. Het is geen gemakkelijke taak en het is aangeraden om zeker niet te overhaasten. Tevens vond ik het raadzaam om de motoren op voorhand te schilderen.

Stage 11: Plaatsing van de motoren.

De romp en de onderste vleugel voorzien openingen alwaar de steunen hun plaats moeten vinden. Deze op de ondervleugel zijn een beetje riskant vermits deze samenvallen met het vleugeleinde. De achterste steun op de ondervleugel moet tevens plaats delen met de laatste te plaatsen vleugelstijl. Laat bij voorkeur overnachten alvorens verder te gaan.
Op de romp komen twee centrale vleugelsteunen in omgekeerde V-vorm. Deze steunen moeten onderling bedrading krijgen (niet voorzien op plan) alsook een scratchbuild horizontaal stukje dat de beide benen van de omgekeerde V verbindt. De voorste omgekeerde V krijgt tevens benzineleidingen vervaardigd uit fijne ijzerdraad.

Stage 12: Plaatsing van het centrale vleugeldeel.

Wanneer alles goed stevig staat wordt het onderste deel van het centrale vleugeldeel verlijmd waarna kan overgegaan worden tot het doortrekken van de bedrading. Opnieuw hetzelfde principe van Tamiya tape en superlijm ten einde de draden strak te verlijmen. Wanneer ok kan overgegaan worden tot de verlijming van het bovenste vleugeldeel en diens aanpassing.

Stage 13: Verlijming van de vleugels met het rompgedeelte.

Ik vond het raadzaam de beide grote vleugeldelen en het rompdeel te spuiten vooraleer aan de montage te beginnen. Op die manier werd vermeden om met het brede toestel te moeten werken en kon ik ook gemakkelijker alle plaatsen bereiken.

De montage van de beide grote vleugels bracht niet veel problemen mee tenzij het feit dat wat aanpassing nodig was tijdens de dry-run. Let er echter op dat de beide vleugeleinden een opgaande hoek moeten vertonen; zij mogen du niet vlak blijven.

Stage 14: het onderstel.

Goed uitkijken bij het lossnijden van de stukken. Het plan toont niet duidelijk aan dat de grote stijlen op het einde voorzien zijn van een C vorm. Wanneer beide stijlen samen komen maakt dit dan een O waarin het stuk 143 of 148 moet komen. De banden worden donkergrijs geschilderd, de rest van het onderstel komt in dezelfde kleur als het toestel. Het staartonderstel bestaat uit een ski die later kan ingepast worden op de trolley.

Stage 15: mitrailleurs

Ik liet deze stage achterwege tot bij de eindafwerking, de “finishing touch”

Stage 16: de trolley.

Ook hier is opkuis nodig. Banden in donkergrijs en een lichte wash over de volledige trolley. Zorg er voor dat het deel waar de ski in moet passen beweegbaar blijft.

Beschildering

Heel simpel, slechts één kleur, RFC Green, een kleur die niet meer voorradig is in het Humbrol gamma. Ik had het geluk de laatste potjes te kunnen aankopen in mijn shop. RFC Green is in feite een kaki kleur waarbij een bruine schijn op het groen ligt. Banden in donkergrijs, bescherming rond de cockpit in lederkleur.

Decals

Er zijn slechts twee opties voorzien in de kit; één tijdens en één na WO1. Ik koos voor de WO1 versie met de tweekleurige kokardes. De toestellen die gepresenteerd werden in de verschillende artikels hadden soms last van weerkaatsing van de decalfilm. Ik sneed de decals dan ook zo scherp mogelijk uit en bevestigde deze nadat de plaatsen waar zij moesten komen voorzien waren van een laag blinkende vernis. De verdere bewerking bij de plaatsing met Humbrol Decal Cote 1 en 2 werkte perfect. Na afloop werden zij verzegeld met een laag matte vernis.

Eindafwerking - Finishing Touch

Handley-Page 0/400In deze fase werd eerst en vooral overgegaan tot het controleren, bijplaatsen en eventueel herstellen van de bedrading aan vleugels en staart. Vervolgens worden er balansen aangebracht onder en boven de grote flaps op de bovenvleugels. Deze balansen zijn niet voorzien in de kit en worden vervaardigd van Evergreen profielen om vervolgens met fijne koperdraad verbonden te worden met de vleugel en de flap zelf. Deze grote balansen worden dikwijls vergeten bij de bouw van deze kit en ze zijn meestal slechts moeilijk te zien op foto’s uit die periode maar ze zijn wel degelijk nodig en geven een speciale “look” aan het toestel.

Vervolgens ging ik over tot het afwerken van de motoren; te beginnen met een lichte drybrush over de ventilatieopeningen en het accentueren van het radiatorrooster. Zoals reeds gemeld in punt 10 is er boven elke motor een soort werkplatform aangebracht. Dit platform was op zijn beurt voorzien van bekabeling welke het stabiel hield. Met behulp van fijne koperdraad bracht ik dus aan elk platform twee kabels aan welke samenvallen ter hoogte van de bovenkant van de stijl. Onder aan het platform komt echter een veel moeilijker constructie. Blijkbaar was de onderzijde van dit platform voorzien van een bevestiging bestaande uit kleine spiraalveren ten einde te voorkomen dat dit platform tijdens de vlucht naar boven zou klappen. Op elke motor, juist onder het einde van het platform, komen twee kleine opstaande stukjes koperdraad tot maximum de helft van de hoogte tussen platform en motor. Boven deze opstaande stukjes komt een horizontaal stukje ijzerdraad; niet breder dan het platform. Op het midden van dit stukje komt een verticaal opstaand stukje draad welke dan de verbinding maakt met het platform. Elk van deze opstaande stukken draad moet vermoedelijk een veer geweest zijn. Klinkt ingewikkeld en is zeker niet vlug klaar omwille van de minieme grootte van de stukjes en het gebruik van superlijm maar het resultaat mag gezien zijn.

Onder de neus komt een pitot tube welke ook voorzien is van een kleine kabel. Tevens wordt het luik van de bommenrichter aangebracht en de achtergehouden bewapening. Ik zou durven stellen dat de Lewis mitrailleurs bijna het beste zijn wat de kit te bieden heeft, zeer fijn en bijna geen opkuiswerk. De voorste mitrailleurpost is in de kit voorzien van een affuit die best wat verfijnd wordt. De twee voorste mitrailleurs komen naast elkaar te staan en de beide lopen worden best met elkaar verbonden door middel van een stukje koperdraad.

De cockpit krijgt vervolgens zijn lederen bescherming en de twee windschermen. Boven op de vleugel, in het midden en evenwijdig aan elkaar komen twee peilglazen van de bovenste benzinetank. Het volledige toestel ontvangt vervolgens een laag matte vernis.

Besluit

Niettegenstaande het feit dat het aanbrengen van de bedrading aan de beide hoofdvleugels redelijk simpel kan genoemd worden is de HP zeker geen gemakkelijke kit en slechts aan te raden aan iedereen die reeds wat ervaring heeft met het maken van twee en meerdekkers; zeker als je wenst te detailleren.
De kit is niet meer van de jongste en vraagt veel aandacht, schuurwerk en droogtijd maar ik vind dat het resultaat zeker mag gezien zijn. Ik had het geluk in de loop der jaren een viertal artikels verzameld te hebben over het bouwen van deze kit en daardoor heb ik mij aan dat tikkeltje meer gewaagd maar ik ben er van overtuigd dat iemand die meer tijd wenst te steken in deze HP er zeker nog een beter resultaat van kan halen.
Het is tevens een type toestel waarover blijkbaar niet te veel documentatie bestaat. Ik vond een opengewerkte tekening maar deze liet nog veel vragen open staan waaronder de juiste plaats waarnaar de grote kabels lopen ergens aan het staartvlak. Om deze reden werden deze op mijn model voorlopig achterwege gelaten. Van zodra hun juiste plaats gekend is, zullen deze aangebracht worden.

De HP 0/400 is een blikvanger al is het maar omwille van zijn afmetingen in vergelijking met een jager uit WO1. Een spiegel onder het toestel toont tevens de bommenruimte met de daarin hangende bommen. Ik ben blij dat ik het eindelijk aangedurfd heb dit toestel te maken en hoop dat het nog veel nieuwsgierigen zal lokken wanneer het tentoongesteld wordt.

Keep ‘m building

Erwin Bovyn
IPMS Gent


 

Agenda

Update Events - Update artikels