IPMS Gent modelbouwclub

B17 Diorama

Eric De Smet

ModelT34/85
MerkAirfix
Schaal1/??
Photo-etchEduard
FigurinesPreiser (nr72502)

Noodlanding op Sint Denijs Westrem, een diorama

De aanleiding.

B17 Toen ik de foto van een B-17 zag in de folder van Piet Dhanens’ nieuwste boek over de luchtvaart boven Gent in 1940-1945, dacht ik dat het een goed onderwerp zou zijn voor een klein diorama. Ik had met nieuwjaar een oude Airfix-doos van de B-17 gewonnen , en dat model kon ik zonder veel hartzeer laten verongelukken. Volgens Piet en Cinryk De Decker kwamen er regelmatig B-17s in nood op Sint- Denijs-Westrem, maar omdat het vliegveld te kort was , geraakten ze er niet meer weg. . Op 10 januari waren er zelfs twee B-17s van de 381ste BG geland op St-Denijs, één op heenvlucht naar Duitsland en een tweede op de terugvlucht naar Engeland. Op de foto van Piet vindt men de code Y*GN en op de staart een grote driehoek met een letter C (?) en een cijfer 4, en de eerste twee cijfers van de code 48… Hiermee begon ik te zoeken naar de identiteit van het toestel op tinternet, en naar de mogelijke datum voor de noodlanding.

Het toestel

B17 Aan de hand van de code vond ik een website http://www.303rdbg.com/ met de geschiedenis van de 303de bomber group, die hadden een rood-witte driehoek op de staart met daarin een letter C, en het 427ste bomber squadron, dat het vierde squadron was in die groep, gebruikte die code GN. In de top van de driehoek staat ook het cijfer 4 van het squadron. Volgens de lijst van de gebruikte toestellen hadden de 44-8495 en de 44-8576 gevlogen met de code Y*GN. Na een mailtje naar Piet, kreeg ik nog wat foto’s erij, waaronder een van de andere kant, waar je op kan zien dat het laatste cijfer van de code een 5 is. Ons toestel is dus geïdentificeerd het is de 44-8495. Die had geen naam, dus de neus kan zonder versiering afgewerkt worden. Voor dit toestel staat als laatste missie staat vermeld 7 januari 1945 (298B), maar in de rubriek “ground support” staat LOC (landed on continent) op 15 jan 1945. Op die dag voerde het 427ste missie 302 uit, maar bij de deelnemende toestellen staat de 8495 niet vermeld! Een interessant weetje is dat leidende toestellen met codeletters X, Y of Z uitgerust waren met een speciaal navigatiesysteem GeeH. Het systeem was gebaseerd op kruisende radiosignalen, een soort voorloper van de GPS. Uit het verschil in ontvangst tussen twee radiosignalen kon een speciaal opgeleide tweede navigator aan boord vrij precies de positie van het toestel bepalen, zodat ze ook zonder zicht hun doel konden vinden. Op het of andere manier zullen de Duitsers ook wel geweten dat het leidende toestel van een formatie van belang was, en dat anderen van de formatie grotendeels verloren vlogen, als ze dat toestel konden beschadigen en uit koers brengen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat onze B-17 van achter beschoten en sterk beschadigd was.

De Airfix B-17G Flying Fortress

B17 De Flying Fortress van Airfix is een oud model. De binnenbouw is nogal leeg, de figuren in de bouwdoos primitief. De “ventjes” heb ik niet nodig, op het diorama zullen die het toestel al verlaten hebben. De klinknagels aan de buitekant zijn nog redelijk en als ze al wat weggeschuurd worden, zal dat de schuld van de Duitsers zijn. Op de foto’s ziet de B-17 er al zwaar uitgeleefd uit, dus hij zal veel weathering nodig hebben, waarmee ook wat foutjes kunnen weggestoken worden. Het model bouwen zoals 40 jaar geleden ( et is van in de jaren 60) vond ik wel een beetje te primitief , maar mijn ezelke was niet akkoord om er een BIG ED van 80 Euro aan te spenderen (gemaakt voor de Academy kit) waarvan je achteraf nog nauwelijks iets ziet . Bovendien zijn mijn ogen en mijn vingers niet meer geschikt om veel photo-etch te verwerken, dat laat ik aan de jongere en straffere gasten over. Ik heb wel de documentatie van Eduard gedownload en met plastic card en verf een grof interieur nagebouwd met wat stoeltjes en kastjes, zodat men van buitenuit niet de indruk krijgt van een lege doos. Een duidelijk zichtbaar detail zijn de neergelaten flaps onder de vleugels, met al hun ribbekes. Gelukkig bestaat er daar een kleiner setje voor van Eduard, dat “maar” 17 Euro kost en ik heb mij ook laten verleiden om nog een cockpit detailleerset van 8 euro bij te kopen. Die bestelde ik bij Aviation Megastore in Nederland, en ik maakt van de gelegenheid gebruik om de laatste Daco set met Belgische codes voor Spitfires op de kop te tikken, die ze daar nog in stock hadden. Het pakje was op enkele dagen geleverd met nog een 6 euro verzendkosten. Mijn zakgeld voor juli was al opgebruikt. De cockpitset is zogezegd zelfklevend, wat het plaatsen iets makkelijker maakt, als je de stukjes weer van je vingers af krijgt, maar sommige stukjes komen toch weer los bij het manipuleren van de stukken, dus heb ik toch een en ander met een beetje snellijm vastgezet. Ik had medelijden met mezelf en heb de allerkleinste stukjes, die je toch niet ziet door het cockpitglas, niet gebruikt. Eenmaal de romp dichtgekleefd is het van het binnenwerk nog nauwelijks wat te zien. Bij het bouwen van de flaps, is er hier en daar een ribbeke verdwenen, maar dat is ook de schuld van de Duitsers, die er op geschoten hebben.

De beschadigde Y * GN

B17 Op de foto’s van Piet kan men zien dat het hoogteroer en de staartvlakken voor een stuk in flarden zijn geschoten, maar dat het voor de rest nogal meevalt met de schade. Hier kon ik mij eerst uitleven met de boormachine om stukken weg te slijpen en gaten te boren in de plastiek om schietschade te veroorzaken. Een groot gat in de staart, een hoogteroer waar nog weinig van overschiet en een rechterstaartvlak zonder hoogteroer. Ik heb een en ander weggezaagd en weggeslepen, maar in het holle hoogteroer is nog wat structuur te zien. Daarvoor maakte ik een structuur met plastic strip en staafjes met gaten in, en na het dichtplakken van de romp worden die nog eens extra onderhanden genomen. Met strip en met aluminiumfolie van een botervlootje komt ook het beschadigde roer tot zijn recht. Hier en daar zijn er gietputjes in de plastiek. Sommige ervan heb ik wat verder uitgeboord om er kogelgaten van te maken. De volgende vraag was te weten hoe erg het toestel vooraan beschadigd was, en wat er met de schroefbladen gebeurde. Volgens de deskundige uitleg van Cynrick zou dat nogal meevallen: “zolang de machine op zijn wielen landde (en dat is ook een noodlanding), gebeurde er niets met de props. Bij een buiklanding gingen de props die tegen de grond kwamen, eraan. Op de foto’s zie je duidelijk dat alle vier de rechtopstaande bladen, onbeschadigd bleven (= niet geplooid). De bladen die naar onder wezen van de linkervleugel, zijn wel geplooid (dat zie je niet op de foto, maar ik kan je verzekeren dat het zo was).” Aan de rechterkant was het toestel blijkbaar niet door zijn wielpoot gezakt, dus daar kunnen de schroefbladen intakt blijven. Aan de linkerkant , is de B-17 wel in de grond of door zijn wielpoot gezakt, daar zal ik wel een paar schroefbladen moeten krommen. Met de vlam van een aansteker is dat geen probleem. Iets anders om op te letten zijn de motorgondels: de verluchtingskleppen achteraan staan op de grond altijd open, maar is dat ook zo bij de landing ? In de club was men daar niet zo zeker van. Na wat opzoekingen op het www vond ik dat er in de pilootinstructies staat dat die open gezet moeten worden van zodra het vliegtuig op de grond staat. In de Airfixdoos zijn die dicht (in vluchtpositie) en een poging om ze te gaan opensnijden toonde aan dat dit niet-te-doen was. Dan maar op zoek naar een alternatief, en dat vond ik bij Hannants in England als Quickboost verbetersetjes voor de Academy B-17: eentje voor £ 6.20 voor de motoren en eentje van £ 6.20 voor de cowlings (motorkappen). Terwijl we toch bezig zijn , heb ik dan maar ook het setje van £ 3.40 met de “gun barrels” bijgekocht. Bij de sloebers van Hannants moet je wel voor minstens 30 pond bestellen en omdat ik ook schrik had dat de setjes bij het transport beschadigd zouden worden, heb ik dan maar ook twee Spitfires XIV van Academy en de nieuwe Spitfire FR. XIX van Airfix bijbesteld. Nu heb ik ook iets om die Daco decals op te zetten kan ik eindelijk en die Belgische Spits bouwen… Die van Hannants steken de setjes meestal bij in de bouwdoos, zodat ze beter beschermd zijn. Daar gaat mijn budget voor augustus … Ondertussen is het pakje goed aangekomen, in een ruime doos, samen met de Spitfires. De Quickboost setjes vallen heel erg mee. De gun barrels hebben gaatjes rondom, wat een realistisch beeld geeft. De cilinderblokken zijn heel fijn gedetailleerd, met een beetje zwart en een dry brush met twee soorten zilver komen ze goed tot hun recht. Ik moet wel een gaatje boren in elke blok voor een nieuwe as en ook de Airfix schroefassen aanpassen. De motorgondels zitten aan zware gietblokken vastgehecht en dat vraagt nogal wat voorzichtig snij- en schuurwerk om ze los te maken. Er is een klein probleempje, de gondels zijn eigenlijk wat te klein in diameter voor de Airfix B-17. Gelukkig kunnen we dit camoufleren met de openstaande verluchtingskleppen. Quickboost gebruikt een soort halfharde grijze resine, die een beetje meegeeft, zodat het niet eenvoudig is om al de klepjes open te snijden. Maar door eerst de cilinderblok in de motorkap te kleven krijg ik een steviger blokje en met een scherp mes en wat geduld kunnen alle kleppen opengezet worden. Nadat de romp was samengekleefd, de vleugels aangehecht en de onvolkomenheden bij de naden opgevuld en weggeschuurd, heb ik de openingen en ruitjes afgeschermd met Tamyia tape en papieren zakdoekjes om het hele toestel eerst een primerlaag te geven met een spuitbus van ArmyPainter. Op de foto’s ziet de B-17 er erg “gebruikt” uit. Ik heb dat proberen te bereiken door het vliegtuig met twee spuitbussen (Tamyia Gloss Aluminium en Light Gun Metal) terzelfdertijd in de vliegrichting te spuiten, en ik ben tevreden met het resultaat. Ik heb nog een kleine “weathering” bijgevoegd met verdunde bruine olieverf aan de motoren om rooksporen na te bootsen.

Kentekens

B17 Een volgend probleem waren de kentekens. Uit de doos kan men de 4 US-sterren gebruiken voor de vleugels en de romp, maar omdat het een oude doos was, bleek de decal erg broos en heb ik twee andere sterren moeten bijzoeken in de overschotdoos. De identificatie van het vliegtuig moest ik zelf maken. De informatie van de 303th Bomber Group is redelijk duidelijk. Ik rekende uit hoe groot de driehoek op de staart moest zijn op 1/72ste en tekende die uit met een tekenprogramma (Open Office Draw) . De rest van de gegevens kan met hetzelfde programma bijgevoegd worden. Voor de cijfers en letters gebruikte ik het font “USAAF Code” , die ik ook op het internet gevonden heb. Een kleinere driehoek bevindt zich ook bovenop de rechtervleugel Ik maakte van elke tekening enkele exemplaren en printte eerst een proef op gewoon papier. Na een kleine correctie printte ik op decalpapier voor inkjets. De driehoeken op een wit velletje van 10 x15 cm, de codes Y GN op transparant. Soms moet je meer dan 1 decal gebruiken om voldoende kleurdichtheid te krijgen, maar deze keer was het van in het begin goed. De decals werden op het toestel zonder probleem aangebracht en met daco setter bewerkt. Op de geschonden staart zit de decal natuurlijk voor een deel in de weg. Na een dagje drogen, prikte ik daar in de decal gaatjes en behandelde het kentekenvelletje met plastieklijm , waardoor die helemaal opkrulde en de beschadigde delen weer zichtbaar werden. De opgekrulde decal werd bijgeschilderd met alumniumverf om de schade volledig tot recht te laten komen.

De RAF helpt

B17 Op de foto’s staat er nogal wat volk te kijken, ik veronderstel dat men hierbij enkele leden van de bemanning mag rekenen en RAF personeel dat in 1944 -45 op St-Denijs-Westrem aanwezig was. Dus kon de Airfix RAF emergency set van pas kon komen met een ambulance, een brandweerwagen en wat ventjes erbij. Dan had ik nog wat Amerikaanse bemanning nodig en hiervoor kocht ik een doosje van Preiser (nr72502) met piloten en grondpersoneel. Omdat er geen brand bij de landing van de B-17, dus de brandweerlui kunnen niet actie treden, maar ze kunnen wel klaar staan om tussen te komen. In de set van Airfix zitten nogal wat dubbels, maar twee man in een identieke positie , dat is nogal onwaarschijnlijk. De Amerikaanse mechanieker uit de Preiser set is ook niet zomaar bruikbaar. Die heb ik dan een blusser in de handen gestopt en een Engelse kop gegeven, zodat ik twee RAF mannen heb die klaar staan om een beginnend brandje te blussen. De mannen met de brandspuit zijn niet geloofwaardig met hun baretje op. Ik heb een ervan een andere kop aangemeten met een brandweerhelm, en zijn vest zwart/geel geverfd , zoals een echte brandweerman. Er zit een dokter bij met een stetoscoop, maar die zal de gewonde op de draagberrie met al zijn kleren nog aan, niet echt kunnen onderzoeken, die vliegt in de reservedoos. De twee madammen van de Preiser set komen ook niet van pas in een winterdiorama, die zijn te zomers gekleed. François zal die wel kunnen inzetten bij een van zijn volgende projecten. Bij een eerste test van de compositie blijkt dat er te weinig volk aanwezig is. Dan maar een Heller (ex- Airfix) setje met RAF personeel bijgekocht. Daar zit wat meer volk in, dat mits enige aanpassing kan bijgevoegd worden. Dit setje is in wat zachtere plastiek gemaakt met nogal dikke voetstukken. Er zitten nogal wat dubbels in, die in de reserve verdwijnen en van de bruikbare figuren gaan de voetstukken er af en de hele bemanning krijgt een laagje primer voor ze verder geschilderd worden. De twee man die een raket dragen worden “omgebouwd” met een ladder, en de man met de de kogelbanden krijgt een dikke wintervest. Voor de Amerikanen vond ik op de website van de 303 BG kleurfoto’s , waaruit bleek dat je de bemanning kan schilderen in een combinatie van een bleek kaki uniform, een roodbruine vliegpak en donkerbruine vesten. Voor de Engelsen gebruikte ik RAF blauwgrijs. Op aanraden van François schilderde ik de peetjes met verdunde acrylverf van Valejo, en ik gaf ze daarna een algemene wash met zeer verdunde zwarte olieverf, wat de details beter doet uitkomen. De Engelsen, die in de sneeuw naar het vliegtuig kwamen kijken, gaf ik nog een bijkomende behandeling met verdund wit.

Erik


 

Agenda

Update Events - Update artikels